انتشار دانشنامه آموزش عالی ویژه‌نامه چین- جلد ۱
۱۴۰۵/۰۸/۰۵
سخن آغازین
از شناخت دانشگاه‌ها تا یادگیری سیاستی
شناخت دانشگاه‌های چین، تنها با مرور نام‌ها و رتبه‌ها محقق نمی‌شود. برای درک عمیق این تجربه، باید پرسید که دانشگاه‌ها چگونه اداره می‌شوند، چه مأموریتی را دنبال می‌کنند، منابع خود را از چه طریقی تأمین می‌نمایند و چه نسبتی با جامعه، صنعت و شبکه‌های علمی جهانی برقرار می‌سازند. این پرسش‌ها، نقطه آغازین ویژه‌نامه حاضر به شمار می‌روند.
در نخستین جلد از این ویژه‌نامه، معرفی و مقایسه بیست دانشگاه برجسته، در کنار بررسی نظام آموزش عالی و پژوهش، حکمرانی دانشگاهی و نقش دانشگاه‌های تخصصی و مأموریت‌محور مورد توجه قرار گرفته است. هدف از این اقدام، فراهم‌آوردن تصویری منسجم و جامع برای پژوهشگران، مدیران دانشگاهی و سیاست‌گذاران است؛ تصویری که بتواند تفاوت‌های مأموریتی و زمینه‌های نهادی را نیز به روشنی بازتاب دهد.
در این مسیر، رتبه‌بندی‌های معتبری همچون QS، تایمز و شانگهای صرفاً ابزارهایی برای مقایسه محسوب می‌شوند و هر یک بر معیارها و وزن‌های متفاوتی استوارند. از این‌رو، رتبه یک دانشگاه را نباید معادل تمامی کیفیت آموزشی، توان پژوهشی یا اثرگذاری اجتماعی آن دانست. تفسیر سنجیده و دقیق، مستلزم توجه به سال انتشار، نوع رتبه‌بندی، ترکیب رشته‌ها و مأموریت‌های دانشگاه است.
برای ایران، ارزش این مطالعه در شناخت دقیق سازوکارها و سنجش امکان اقتباس از آن‌ها نهفته است. پیوند پایدار با صنعت، همکاری‌های علمی بین‌المللی، تقویت پژوهش و پاسخ‌گویی دانشگاهی، تنها زمانی می‌توانند به پیشنهادهای راهبردی سیاستی تبدیل شوند که با منابع، ظرفیت‌ها و نیازهای واقعی کشور سازگار باشند. همچنین، صرف وجود یک سیاست یا برنامه، گواهی بر اثربخشی آن نیست؛ داوری در این باره نیازمند شواهد اجرایی و بررسی نتایج حاصل است.
این ویژه‌نامه، دعوتی است به گفت‌وگویی مستند و علمی پیرامون آینده دانشگاه در ایران؛ گفت‌وگویی که از تجربه دیگران می‌آموزد، تفاوت‌ها را جدی می‌گیرد و پیشنهادها را در معرض نقد و آزمون قرار می‌دهد. امید است این مجموعه بتواند هم به شناخت دقیق‌تر از آموزش عالی چین یاری رساند و هم مبنایی برای طرح پرسش‌های بهتر، انجام پژوهش‌های مقایسه‌ای و توسعه همکاری‌های علمی هدفمند فراهم آورد.
«یادگیری از چین، با شناخت زمینه‌ها و سنجش شواهد آغاز می‌شود.»
این ویژه‌نامه و پیشگفتار حاضر، به قلم دکتر امید رضایی فر، رئیس مرکز مطالعات، به رشته تحریر درآمده است.
